Softbox, rozproszone światło, beauty dish i stół bezcieniowy

Rozproszone światło

Rozproszone światło to światło, które dociera do obiektu z wielu kierunków naraz, bo przeszło przez materiał rozpraszający albo odbiło się od dużej, matowej powierzchni. Daje cienie o miękkich, rozmytych krawędziach i płynne przejście od jasnych partii produktu do ciemnych.

O tym, czy światło jest miękkie, czy twarde, decyduje przede wszystkim wielkość źródła i jego odległość od obiektu. Słońce jest ogromne, ale tak daleko, że na niebie wygląda jak mały punkt i rzuca ostre cienie. Kiedy zasłonią je chmury, całe niebo staje się jednym wielkim źródłem, czyli naturalnym odpowiednikiem softboxa.

Skąd wziąć rozproszone światło

• Dyfuzor przed lampą - softbox, rama z tkaniną dyfuzyjną, kalka albo biała firana w oknie. Światło przechodzi przez materiał i rozchodzi się w wielu kierunkach.
• Odbicie od matowej powierzchni - biała blenda, ściana albo sufit. Matowa farba i papier odbijają światło dyfuzyjnie, czyli rozpraszają je pod wieloma kątami.
• Światło dzienne bez słońca - pochmurne niebo albo okno, przez które nie wpada bezpośrednie słońce. Jak z niego korzystać, pokazujemy w poradniku o naturalnym świetle przy zdjęciach produktów.

Dlaczego to ma znaczenie przy produktach

Rozproszone światło pokazuje kształt i kolor produktu bez czarnych plam w cieniach i bez przepalonych punktów na błyszczących powierzchniach. Na butelce, lakierowanym pudełku czy metalowej zakrętce odbija się samo źródło światła. Małe źródło zostawia drobny, ostry blik, duże daje szeroki, łagodny refleks, który podkreśla bryłę.

Odległość działa w dwie strony. Im bliżej produktu stoi duże źródło, tym miększe światło, ale tym szybciej słabnie ono w głąb kadru: zgodnie z prawem odwrotności kwadratów dwa razy dalej dociera tylko czwarta część światła. Przy lampie ustawionej tuż przy produkcie przód wyjdzie jasny, a tył i tło wyraźnie ciemniejsze.

Typowe błędy

• Źródło odsunięte za daleko. Z dużej odległości nawet duży softbox staje się małym źródłem i cienie twardnieją.
• Mylenie rozproszonego światła z brakiem cieni. Cienie zostają, tylko mają miękkie krawędzie. Przy zupełnie płaskim świetle znika faktura tkanin i tłoczeń.
• Rozpraszanie wszystkiego. Twarde światło też ma swoje miejsce: organicshot w marszalstudio to z założenia zdjęcie na kolorowym tle, z wrażeniem światła słonecznego i ostrym cieniem.

Jeśli wolisz dostać gotowe zdjęcia z równym, miękkim światłem i czystą bielą wokół produktu, zamów zdjęcia na białym tle. Packshot bez retuszu kosztuje 39 zł netto, z retuszem premium 74 zł netto.

Zobacz też: Zdjęcia na białym tle od 39 zł netto

➜

Softbox

Softbox to modyfikator światła w formie zamkniętej skrzynki z tkaniny, zakładanej na lampę błyskową lub ciągłą. Lampa świeci do wnętrza wyłożonego materiałem odbijającym, a na zewnątrz światło wychodzi tylko przez biały dyfuzor z przodu, więc z małego, ostrego źródła powstaje duże źródło rozproszonego światła.

Z czego składa się softbox

• Pierścień mocujący (speedring) - łączy softbox z lampą. Producenci stosują różne mocowania, a wielu mniejszych korzysta ze standardu Bowens.
• Pręty - zwykle 4-8 sztuk wpinanych w pierścień, rozpinają tkaninę jak druty parasola.
• Poszycie - z zewnątrz czarne, żeby światło nie uciekało bokami, w środku srebrne, białe albo złote, żeby odbijało je do przodu.
• Dyfuzor wewnętrzny - druga warstwa tkaniny w środku, zwykle w większych modelach. Wyrównuje światło, żeby środek nie świecił jaśniej niż brzegi.
• Dyfuzor przedni - biała tkanina na froncie, ostatnia warstwa rozpraszająca.
• Grid - opcjonalna nakładka z przegródek w kształcie plastra miodu, która zawęża wiązkę i ogranicza światło rozlewające się na boki.

Im większy softbox, tym miększe światło i łagodniejsze cienie, ale tym mocniejszej lampy potrzebuje (Wikipedia: Softbox). Grid robi światło bardziej kierunkowym: łatwiej wtedy oświetlić sam produkt i nie rozjaśnić przy okazji tła.

Kształty i rozmiary

Przy produktach kształt softboxa ma większe znaczenie niż przy portretach, bo w błyszczącej powierzchni odbija się on jak w lustrze. Poniżej rozmiary z katalogu softboxów Godox z mocowaniem Bowens, jako przykład tego, co jest typowo dostępne.

Jak ustawić stripboxy przy butelkach i słoikach, pokazujemy w poradniku jak fotografować szkło i butelki.

Typowe błędy z softboxem

• Softbox daleko od produktu. Traci to, za co go kupiłeś, bo z daleka jest małym źródłem.
• Za mały softbox przy dużym produkcie. Przy butach czy torbie mały kwadrat daje cienie niewiele miększe niż goła lampa.
• Pominięty dyfuzor wewnętrzny. Środek softboxa świeci mocniej, a na błyszczącym produkcie widać jasną plamę.
• Światło wpadające w obiektyw. Softbox ustawiony za produktem świeci prosto w aparat i obniża kontrast; pomaga grid albo czarna blenda między lampą a obiektywem.

Beauty dish

Beauty dish to płytka, okrągła czasza zakładana na lampę, z tarczą (deflektorem) na środku, która zasłania bezpośrednie światło palnika i odbija je z powrotem do wnętrza czaszy. Daje światło pośrednie między gołą lampą a softboxem: kierunkowe i kontrastowe, ale z łagodnym przejściem na krawędziach cieni.

Typowe średnice to kilkadziesiąt centymetrów. Elinchrom robi czasze 44 i 70 cm, a Profoto Softlight w białej wersji ma 52,5 cm średnicy i kąt świecenia 65°. W teście Elinchrom światło beauty dishy słabło gwałtowniej niż z 70-centymetrowego softboxu oktagonalnego, a jako punkt startu autor poleca odległość od obiektu równą średnicy czaszy.

Wnętrze, deflektor i akcesoria

• Srebrne wnętrze - mocniejsze blaski i kontrast, ale na bardzo błyszczących przedmiotach potrafi zrobić przepalone plamy.
• Białe wnętrze - łagodniejsze i równiejsze światło, mniej przepaleń, mniej wyrazisty efekt.
• Deflektor - srebrny lub złoty całkiem blokuje bezpośrednie światło (złoty dodatkowo je ociepla), półprzezroczysty przepuszcza jego część.
• Grid - zawęża wiązkę i podnosi kontrast cieni.
• Dyfuzor („skarpeta”) - tkanina naciągana na czaszę, zmiękcza światło i poszerza wiązkę.

Beauty dish przy zdjęciach produktów

Beauty dish kojarzy się z portretem i fotografią beauty, ale przy produktach też ma zastosowanie. Przydaje się tam, gdzie duży softbox daje zbyt płaski obraz, a goła lampa zbyt ostry: przy matowych opakowaniach z tłoczeniem, konsystencji kremu czy zdjęciach reklamowych, w których produkt ma mocniej odciąć się od tła.

Przy przedmiotach lustrzanych, takich jak chrom, polerowana stal czy szkło, uważaj: w takiej powierzchni odbije się cała czasza razem z ciemną tarczą na środku. Do packshotów błyszczących produktów na białym tle zwykle lepiej sprawdza się duży softbox albo stripbox.

Zobacz też: Zdjęcia kosmetyków

➜

Fotografia bezcieniowa

Fotografia bezcieniowa to sposób oświetlenia i obróbki zdjęcia produktu, w którym produkt nie rzuca widocznego cienia na podłoże, a tło wychodzi jednolicie białe lub w jednym kolorze. To standard packshotów do sklepów internetowych, katalogów i marketplace'ów.

Wymagania platform są tu konkretne. Amazon chce na zdjęciu głównym czysto białego tła (RGB 255, 255, 255) i produktu zajmującego co najmniej 85% kadru, bez napisów i znaków wodnych. Zasady Allegro zebraliśmy w poradniku o zdjęciach na Allegro.

Jak powstaje zdjęcie bez cienia

1. Tło oświetlone osobno. Tło dostaje więcej światła niż produkt, więc wychodzi białe, a cień rzucany przez produkt ginie w bieli. Sam produkt oświetlają duże, rozproszone źródła z przodu i z boków.
2. Podświetlenie od spodu. Na stole bezcieniowym lampa pod mlecznym blatem rozjaśnia miejsce, w którym normalnie leżałby cień.
3. Retusz. Resztki cienia i szarości usuwa retusz zdjęcia. Można też wyciąć produkt i podłożyć czystą biel; tak samo powstaje plik PNG z przezroczystym tłem.

„Bez cienia” nie znaczy „bez światłocienia”. Na samym produkcie cienie i półcienie muszą zostać, bo to one pokazują bryłę, znika tylko cień rzucany na tło. Przy zupełnie płaskim oświetleniu kubek czy pudełko wyglądają jak wycięte z papieru.

Odblaski na błyszczących produktach

Bezcieniowe zdjęcie szkła, lakieru czy folii to często także walka z odblaskami. Jedna z metod to polaryzacja krzyżowa: folia polaryzacyjna przed lampami i filtr polaryzacyjny na obiektywie. Rosco opisuje swoją folię polaryzacyjną 7300 jako sposób na odblaski od szkła, wody, papieru i niektórych metali, ale przepuszcza ona tylko 38% światła (1,5 EV mniej).

Jak ustawiać sam filtr na obiektywie, wyjaśniamy w tekście jak działa filtr polaryzacyjny.

Z praktyki studia: w marszalstudio standardowy packshot to JPG 2000 × 2000 px na białym tle. Cień pod produktem to osobny dodatek „Dodaj cień”, tak samo jak szare tło zamiast białego i PNG z przezroczystym tłem („Usuń tło”), każdy po 9 zł netto. Idealnie białe tło, krawędzie i fakturę dopracowuje retusz premium za 35 zł netto.

Stół bezcieniowy

Stół bezcieniowy to stół fotograficzny z blatem z mlecznej, półprzezroczystej płyty akrylowej (pleksi), wygiętej łukiem z poziomu w pion. Blat można podświetlić od spodu i od tyłu, więc pod produktem nie zostaje cień, a podłoże przechodzi w tło bez widocznej linii horyzontu.

Producenci opisują blat jako półprzepuszczalny biały akryl, który da się podświetlić, z regulowanym nachyleniem części pionowej. Walimex dla stołu XXL podaje udźwig do 20 kg i możliwość ustawienia lamp pod blatem albo za stołem.

Mały stół wystarczy do biżuterii, kosmetyków i drobnej elektroniki, większy przyda się przy butach czy torebkach. Do mebli i dużych przedmiotów stół się nie nadaje: tam zamiast blatu rozwija się białe tło z roli aż na podłogę.

Jak oświetlić stół bezcieniowy

1. Lampa pod blatem lub za stołem rozjaśnia pleksi i usuwa cień spod produktu.
2. Softbox z przodu albo z góry oświetla sam produkt, a drugi z boku lub biała blenda doświetla cienie na bryle.
3. Moc podświetlenia ustawiasz tak, żeby tło było białe, ale nie jaśniejsze, niż trzeba. Zbyt mocno podświetlony blat „zjada” krawędzie produktu i obniża kontrast.

Typowe błędy przy stole

• Rysy i kurz na pleksi. Na podświetlonym blacie widać każdą rysę, dlatego blat się czyści, a produktów nie przesuwa po nim na sucho.
• Za ostre zagięcie płyty. Załamanie łuku wychodzi na zdjęciu jako linia albo zmiana jasności tła.
• Odbicie blatu w produkcie. Błyszczące dno butelki czy lakierowany spód pudełka odbija jasną płytę, co trzeba uwzględnić przy ustawieniu lamp.

Tańszą alternatywą jest namiot bezcieniowy: składany sześcian z tkaniny rozpraszającej, dobry do drobnych przedmiotów, ale bez podświetlenia od spodu i z mniejszą swobodą ustawiania lamp. Zestawy do pracy w domu opisujemy w poradniku studio fotograficzne w domu.

Zobacz też: Namiot bezcieniowy - praktyczny poradnik

➜

Softbox, beauty dish czy stół: co wybrać do produktu

Dobór modyfikatora światła zależy od tego, czy produkt jest matowy, czy błyszczący, i czy zdjęcie ma być czystym packshotem, czy zdjęciem z charakterem. Zestawienie poniżej podsumowuje sekcje tej strony.

Jeśli nie chcesz kompletować sprzętu, możesz zlecić zdjęcia. Zamawiasz w aplikacji, wysyłasz produkty kurierem do studia, a na sesji live widzisz każde zdjęcie na bieżąco, zaznaczasz „OK” albo „Do poprawki” i pędzlem lub pinezką wskazujesz refleks, który przeszkadza. Szczegóły: jak zamówić sesję produktową.

Najczęściej zadawane pytania

Co to znaczy rozproszone światło?

To światło, które pada na obiekt z wielu kierunków, bo przeszło przez dyfuzor albo odbiło się od dużej, matowej powierzchni. Daje miękkie cienie bez ostrych krawędzi. Naturalnie powstaje przy zachmurzonym niebie, w studiu najczęściej w softboxie.

Do czego służy softbox?

Softbox zamienia małe, ostre źródło, czyli lampę błyskową lub ciągłą, w duże i miękkie. Używa się go w portrecie, filmie i fotografii produktowej, gdy cienie mają być łagodne, a refleksy na błyszczących powierzchniach szerokie i równe.

Jaki softbox do zdjęć produktów w domu?

Wybierz softbox wyraźnie większy od produktu i ustaw go blisko, bo im większe źródło w stosunku do produktu, tym miększe światło. Prostokątny sprawdzi się jako główne światło, a do butelek i błyszczących opakowań przyda się wąski stripbox.

Co jest lepsze: softbox czy parasolka?

Softbox zamyka lampę w skrzynce z czarnym poszyciem i wypuszcza światło tylko przez przedni dyfuzor, więc łatwiej skierować je na produkt. Parasolka odbija światło od swojego wnętrza i rozsyła je szerzej. Do zdjęć produktów zwykle wygodniejszy jest softbox.

Beauty dish czy softbox?

Beauty dish daje bardziej kierunkowe i kontrastowe światło z szybszym spadkiem jasności, softbox miękkie i równe. Do packshotów na białym tle częściej wybiera się softbox, a beauty dish do portretów, fotografii beauty i zdjęć reklamowych z wyraźniejszą fakturą.

Do czego służy grid w softboxie albo beauty dishu?

Grid to nakładka z przegródek w kształcie plastra miodu, która zawęża wiązkę światła. Światło pada wtedy tam, gdzie je kierujesz, mniej rozjaśnia tło i otoczenie, a cienie na produkcie stają się nieco bardziej kontrastowe.

Czym się różni stół bezcieniowy od namiotu bezcieniowego?

Stół bezcieniowy ma sztywny, mleczny blat z pleksi, który można podświetlić od spodu, i zostawia dużo miejsca na lampy. Namiot to składany sześcian z tkaniny rozpraszającej: tańszy i mniejszy, ale bez podświetlenia od spodu i z mniejszą swobodą ustawienia światła.

Czy da się zrobić zdjęcie bez cienia bez stołu bezcieniowego?

Tak. Wystarczy białe tło oświetlone mocniej niż produkt i duże, rozproszone źródło skierowane na sam produkt. Resztki cienia usuwa retusz, a jeśli produkt ma stać na przezroczystym tle, wycina się go do pliku PNG.

Źródła

• Wikipedia: Hard and soft light - od czego zależy miękkość światła, chmury jako naturalny softbox
• Wikipedia: Inverse-square law - spadek natężenia światła z odległością
• Wikipedia: Diffuse reflection - odbicie rozproszone od matowych powierzchni
• Wikipedia: Softbox - budowa softboxa, mocowanie Bowens
• Adorama: Softboxes - containing, directing and diffusing light - warstwy softboxa, grid, kształty
• Godox: Bowens Mount Softbox - rozmiary softboxów
• Wikipedia: Beauty dish - definicja i charakter światła
• Elinchrom: test beauty dishy - deflektory, spadek światła, odległość
• Adorama: Beauty dish - wnętrze srebrne i białe, grid, dyfuzor
• Beau Photo: Profoto Softlight Reflector White - średnica i kąt świecenia
• Wex: Elinchrom Softlite 44 cm - zestaw deflektorów, grid, dyfuzor
• Amazon Seller Forums: wymagania dla zdjęcia głównego
• Rosco 7300 Polarizing Filter - polaryzacja krzyżowa, przepuszczalność folii
• Quadralite Photo Table S - wymiary i materiał blatu
• Walimex pro Mobile Shooting Table XXL - podświetlenie, udźwig